Markalar ve reklamverenler algoritmalara nasıl bağımlı ediliyor? 3 katmanlı sistematik yapı! Dikkat çeken ’tekno-oligarşi’ vurgusu!

Dünyada teknoloji devlerine yönelik alınan önlemleri de anlatan Babaoğlu, algoritmik şeffaflık, denetim ve dijital hakların korunması konusunda atılması gereken adımlara ilişkin sabah.com.tr'nin sorularını yanıtladı.

Sosyal medya platformlarının algoritma sistemlerini nasıl tasarladığı ve kurulan sistemin felsefesiyle ilgili önemli bilgiler veren Prof. Dr. Cenay Babaoğlu, "Sosyal medya platformlarının ve yapay zekâ araçlarının arkasındaki algoritmik mimarinin bugünkü formuna evrilmesi, dijital ekonominin dayandığı rasyonel kâr maksimizasyonu hırsıyla ve dikkat ekonomisiyle doğrudan ilişkilidir. Platformların tasarımı doğrudan zihin kontrolü hedefli gelişmiş olmasa da gelişim süreçlerinde pek çok negatif etki, toplumsal tasarım hedefi, manipülasyon amaçları ortaya çıkmıştır." dedi.

Cenay Babaoğlu, "Algoritmik sistemlerin temel tasarım felsefesi 'önce piyasaya sür, gerekirse sonra düzelt' ilkesine dayanmaktadır. Bu maksimalist ve hız odaklı yaklaşım etik değerleri, toplumsal normları ve kamusal sorumlulukları ikinci plana itebilmektedir. Dolayısıyla şirketlerin nihai hedefi doğrudan kitlelerin zihnini rehin almak olmasa dahi, uygulanan ticari modeller ve algoritmik tercihler, toplumların zihinsel dünyasını, algı mekanizmalarını ve demokratik reflekslerini dolaylı yoldan manipüle eden yıkıcı sonuçlar doğurmaktadır." ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Cenay Babaoğlu algoritmik tasarımın arkasında 3 katman bulunduğunu belirtti ve kurulan yapıyı şu sözlerle tanımladı:

Birincisi ticari katmandır. Kapitalist piyasa zihniyle bakıldığında şirketler, kullanıcıların doğru ya da ahlaki bilgiye ulaşmasını değil, platformda kalmasını sağlamaya odaklanır. İkinci katmanda öneri sistemleri geçmiş davranışlardan örüntü çıkararak ilerler. Yani önceki paylaşımlarda ilgi, dikkat, tepki…