Baba ve oğul Ziyalan’lar...

Ivan Turgenyev ’in “Babalar ve Oğullar” romanı, yalnızca siyasal ve düşünsel görüşlerin çatışmasını anlatmaz bize; aynı zamanda baba ve oğul arasında var olan, sevgiyle örülmüş fakat çoğu zaman ifade edilemeyen gerilimi de görünür kılar. Romanda “babalar” geçmişin değerlerini, alışkanlıklarını ve duygusal bağlılıklarını; “oğullar” ise değişimi, itirazı ve bağımsızlaşma arzusunu ön plana taşır. Ancak Turgenyev’in asıl başarısı, bu karşıtlığı basit bir eski-yeni savaşımına indirgememesidir. Oğullar babalarından uzaklaşmaya çalışırken bile onların sevgisine ihtiyaç duyar; babalar ise çocuklarını kaybetmemek için anlamadıkları bir dünyaya geçerken her defasında sarsılır. Romanın merkezinde birbirinden farklı iki baba-oğul ilişkisi çıkar karşımıza. Nikolay ile oğlu Arkadi arasındaki bağ daha uzlaşmaya açıktır. Nikolay, oğlunun üniversiteden dönüşünü büyük bir heyecanla bekler. Onun değiştiğini fark ettiği halde sevgisini geri çekmez. Arkadi ise babasının yaşam tarzını, romantik eğilimlerini ve eski kuşağa ait değerlerini küçümser. Bir bakıma babasını eleştirerek ondan bağımsızlaşmaya çalışır. Daha sonra psikoloji bilimine de zemin hazırlayan bu ilişkide en net tablo; her oğulun kendi kimliğini kurabilmek için bir ölçüde babasından uzaklaşma zorunluluğudur. Bir baba, oğul için hem ilk örnek hem de aşılması gereken ilk sınırdır. Bazarov ile babası Vasili Ivaniç arasındaki ilişki ise çok daha trajiktir. Vasili, oğluna neredeyse hayranlık derecesinde bağlıdır. Onun zekâsıyla ve bilgisiyle gurur duyar; büyük bir geleceği olduğuna inanır. Fakat sevgisini açıkça gösterdiğinde oğlunu sıkacağından korkar. Bazarov’un yanında rahat davranamaz; onu memnun etmek, evde tutmak ve kendisine yakın hissettirmek için sürekli çabalar. Bazarov ise anne ve babasını sevmesine rağmen bu sevgi…